و اگر ذات را ملاحظه كنند به شرط آنكه كليّات در وى جزئيات ثابتهء مفصّله گردند ، بىآنكه اين جزئيّات در آن كليّات محتجب باشند ، مرتبهء « اسم رحيم » گويند كه ربّ « نفس كليّه » است ؛ و نفس كليّه را « لوح قدر و لوح محفوظ و كتاب مبين » خوانند . و اگر ذات را ملاحظه كنند به شرط آنكه صور مفصّله در وى جزئيّهء متغيّره باشند ، مرتبهء « اسم محيى » گويند كه ربّ « نفس منطبعه » است در جسم كلّى ؛ و نفس منطبعه را « لوح محو و اثبات » گويند . و اگر ذات را ملاحظه كنند به شرط آنكه قابل باشد . . . « 1 » مرتبهء « اسم قابل » گويند كه ربّ « هيولاى كليّه » « 2 » است كه « كتاب مسطور و رقّ منشور » اشارت

--> ( 1 ) - مقدارى از عبارت كتاب در اينجا محو شده است . مطالب اين فصل ترجمه بيان علامه قيصرى در آخر فصل اول شرح فصوص الحكم است ( ص 11 - ط 1 چاپ سنگى ) و عبارت قيصرى اين است : « و إذا أخذت ( يعنى اذا أخذت حقيقة الوجود ) به شرط أن تكون قابلة للصور النوعية الروحانية و الجسمانية فهى مرتبة الاسم القابل ربّ الهيولى الكلية المشار اليها بالكتاب المسطور و الرق المنشور » يعنى اگر ذات را ملاحظه كنند به شرط آنكه قابل باشد صور نوعيه و روحانية و جسمانيه را ، مرتبه اسم قابل گويند كه رب . . . ( 2 ) - بسيارى از اسماى مصطلح عرفانى با اسماى مصطلح فلسفى ، اشتراك لفظى و تشابه اسمى دارند ؛ از آن جمله واژه « هيولى » است كه در اصطلاح فيلسوف ، جوهر مادى قابل صور طبيعى اجرام و اجسام است و انزل مراتب وجود است ؛ و در اصطلاح عارف به معنى صادر نخستين است كه رق منشور جميع صور و كلمات وجودى از عقل اول تا هيولاى اولاى به اصطلاح فلسفى است . و وصف آن به « كلّيّه » ، كلى به معنى سعه وجودى است چه اينكه صادر اول مقيد به قيد اطلاق است ، و حق سبحانه منزه از اين قيد هم ؛ و به تعبير علامه ابن فنارى در مصباح الانس : « الوجود العام ( يعنى الصادر الأول ) لكونه بسيطا في ذاته كالأول بعينه لو لا تقيّده بنسبة العموم صحّ صادرا عنه . . . » ( مصباح الانس - ط رحلى - ص 70 ) . صادر نخستين را اسامى بسيار است و ما هشتاد و يك اسم آن را با ذكر مآخذ در كلمه 279 كتاب هزار و يك كلمه گرد آورده‌ايم ، و در كتاب قيّم « وحدت از ديدگاه عارف و حكيم » در پيرامون موضوع « اول ما صدر عن اللّه تعالى ، و اول ما خلق اللّه » به تفصيل خطاب فصل ، بحث -